O Lelo do Sinco.

Aló, polo comenzo deste século, houbera en San Xoán de Fornelos do Concello de Salvaterra do Miño, un home que chamaba moita atención: O Lelo do Sinco.

O Lelo do Sinco, non fora nin máis nin menos como Manoel. Un rapaz mal que ben dos que ia tódolos días a escola aínda que soio pensara en xogar. O mestre, o don Xosé das Rodas, púñao sempre na primeira fileira, nos pupitres de diante, cos que xa escomenzaban a ler de seguido.

O Lelo do Sinco, houbera falar do médico don Francisco Clemente Cambra é quería ser como él, xa un bellote profesor de ciruxía que falecera no ano 1.872. Total, onte. Sempre aproveitaba a hora de correxir o mestre os deberes para pasar follas, pintar ou ollar os mapas; é contan que cando escribia o ditado, non facía máis ca esgallala pluma e coller a tiza do encerado para secalos borrons.

Isto arrabeábao e facialle rinchalos dentes, aínda que non o dixera. Hai quen se lembra do día que chegara pola primeira vez á escola; entón ian poucos rapaces, cos que adeprendan a poñelo nome chega “pra fozar na terra abóndalles”, decía a xente.

Coma viaxar fai fervelo sangue, un xóves, pola mañanciña saíra a vila de Ponteareas coa sua nai, para mercarlle uns pantalóns ca nai non lle deixara escoller. ¡Sí, home sí! para que os dous días me chegues a casa con eles todos laxados é esfiañados pola cueira de andar arrastrándote. Despois foran mercar unas botas de amallón reforzadas aínda que, como decía a nai, millor lle serían uns zocos.

Cando xa ian de volta pro fogar a nai lembrárase de que o neno lle pedirá “mel” e llevoulle un tarriño con gran desilusión pro rapaz que o quería metidiño naqueles cadriños que fan as abellas.

Na praza Maior, atopáronse co sastre de Fornelos, o Ledo que fora a vender un cuxo de tres meses; tamén se atoparon coa Pepita das Caneiras, e coma a nai do Lelo estaba cansa de tanto papanear, almorzaron unha ración de polvo cun neto de viño tinto do Condado, para voltar para casa.

Entre a escola, as feiras, as festas e o traballo do campo, criábase O Lelo ata que alcunarono: “O Lelo do Sinco”. Xa expilcarei por que do Sinco, para ir a escola pasaba unha xarapelada de auga polo naríz, pola testa e polas meixelas, é parecíalle que xa ía lavado de abondo. Craro que tras del ía a nai é reflegáballe ben as orellas, o pescozo e outros recantos onde non entra a auga polas boas.

O Lelo ou Manoel, brincaba aló pola Laxe de pedra en pedra. Din os mal pensados que un día o dar unha alancada esborárase é, ademais de torcer un pé abuñárase todo polas pernas e polos brazos. Aínda fora sorte que non partira ningún dente porque tropezara coa boquiña contra un canto é ferira o beizo de abaixo.

Non había dia co Lelo non chegara o fogar chorando como un perdido, feito un mar de bágoas. O abó, que non miraba por outro ollo, enchíase de facerles aloumiños.

Din os vecinos que O Lelo do Sinco, fora moi atravesado. Sempre estaba facendo trasnadas. Non pasaba un día sen que tivera unha agarrada cos vecinos. Raro fora o día que non chegara o fogar sin alento, con rabuños na faciana, trabadas nas orellas, hinchóns no queixo, cardenais nas nádegas e croques na testa. Calquera hora era boa para chegar o fogar cos miollos fora, coa cella partida ou co ventre esfolado.

-¡Xá lle podía sair a moa do xuizo! din que decía a nai.

Como cada ano, no primeiro domingo de Agosto celébrase a festa da Nosa Señora das Dores, e O Lelo vestiríase as carreiras por ver quen chegaba antes a apañalas canas dos foguetes. Despois das dez, confesara co abade de San Martiño de Moreira, pois os de Fornelos, dáballe vergoña decirle os pecados o crego da feligresía. Según ian rematando a misa, saían como lóstregos para os seus fogares a poñelos traxiños novos.

As doce da mañá, comenzara a chegala xente o adro da igrexa e o crego a misa. Coma de costume, os homes quedábanse fora e as mulleres ian entrando mirando que ben adornara todo a muller do sancristán. O remate a procesión. Namentras estouraban os foguetes O Lelo do Sinco, confundíase coas puxas, “un lacón, tres galos, unha galiña”…

Adiviñade o que pensaba O Lelo.

Un ano, o crego metéraslle na cabeza os veciños que tiñan que cultívalo o espíritu é escollera a tódolos rapacez para organizalo grupo de teatro coa obra de Castelao: “Os vellos non deben namorase”, cando O Lelo non facía máis que rosmar: “Ornea o burro, sinal de bo tempo”. Non fora para menos, pois cada vez que falaba soltaba mais “galos” ca sete galiñeiros.

Así fora crecendo O Lelo do Sinco, co seu entroido atarefado de traballo na escola, e no campo, ata unha noite crara, sin vento, coas estrelas alumeando nas pozas das corredoiras, o remate dunha troula, na feligresía de Lourido, viran tan ledo coma a luz de luar, despois de facerlle as beiras a unha rapaza xeitosa que logo fora a súa muller. Case que peneque, como un xateiro chegara o fogar berrando polos seus antergos.

Un bó día, O Lelo do Sinco, conseguiría botarlle un cordello a unha besta e conseguíra arrimala o muro e montala. ¡Probe animal, máis antigo do país noso!

Cando fora a servilo Rey atopárase coas rúas e cos soportais dos que lle falara o seu avó. Cando tiña permiso ía a modiño vendo a xente. Aqueles árbores dos xardins da Ferrería lembráballes os campos e os soutos que viña de deixar.

O Manoel ou O Lelo do Sinco, casara coa Palmira e tiveran fillas e fillos. A familia reuníase na cociña. No inverno, era onde máis quentiño se estaba. O Lelo recordábase de moitas destas cousas de neno, as comidas na lareira, e cando a cheminea non tiraba como andaban todos afumados como chourizos; ¡que tempos aqueles! Sempre estaba cos fillos, detrás do fogar enxertando maceiras; tiña o terreo cheo de árbores froiteiros. O pé da casa tiña duas figueiras, as pereiras eran delicadas e tiñan nas polas cádolos que lle tiraban os rapaces para derrubalas peras. As cedeiras cas ameixeiras dábanse ben, contra o muro da horta.

Pasaron os anos ollando polos montes procurando vendelos carballos, botándolle silvas ou toxos para defendelos. A filla pequeña, sempre lle encargaba que lle trouxera pinaretas para encendelo lume e uns bós rachóns de carballo seco, que arden como resina e terman do lume.

O final, O lelo, home dunha forte complexión que lle confería un aspecto san, do que vai pola vida vendendo saúde. Se cadra, por iso e tamén polo sentimento de coquetería imprimía bó aspeto. Endexamais confesara a sua idade, facendo delo, pouco máis cun segredo de estado, limitándose a respostar “sinco” a indiscreta ou indiscreto de turno que nas aldeas sempre foi moi frecuente. A verba, “sinco” podía valer para vintisinco, sesenta e sinco ou noventa e sinco, polo que fora inútil insistir sobor do mesmo. De ahí o alcume de Sinco.

O Lelo do Sinco, xa lle viñera do mestre cando lle dixera en castrapo que sempre estaba “ido” quedandolle pro resto da súa vida “O Lelo do Sinco”. Mellor alcume non podería ter.

Agur.

Síguenos:

Sé el primero en comentar

Dejar una contestacion