Foron mestres, e o autor, o seu aprendiz

Profesores mestres educacion galicia

O home mais sabio daqueles tempos, en Fornelos da Ribeira, non sabía ler nin escribir.

As cinco da mañá, o rachalo día, se levantaba e saía para a veiga, levando o carro de bois, e o cadelo.
Vivían na escravitude, os meus avós maternos, da explotación da veiga. El se chamaba Melriño, e ela Andoriña. Ambos eran analfabetos. No inverno cando o frío da noite apertaba ata o punto de que a auga se xeaba, recollían as pocilgas e se ían para a cama. Debaixo das ásperas mantas da cama, vivían os animais.

Aínda que era xente de carácter, non eran por primores da alma compasiva, polo que os vellos procedían desta maneira: “O que lles preocupaba, sen sentimentalismos nin retóricas, era protexer o pan de cada día, coa naturalidade de quen, para manter a vida, non aprende a pensar moito mais do que lle e indispensable”. Nunca axudaran a o seu avó, nin traballaran a horta, nin cortaran leña para o lume, pero si deran moitas voltas a grande roda para subila auga o fogar , ou a transportaban coa avoa para regala horta pertrechados do anciño, pano e corda.

Algunha vez, nas noites quentes do verán, despois da cea, o avó dicía: “Hoxe vamos a durmir debaixo da maceira, no campo das froitas”.

Había días, pero aquela, por ser a mais antiga, por ser a de sempre era, para todos a maceira. E no medio daquela paz nocturna, entre as ramas das árbores, o canto dos grilos, unha estrela se aparecía, e logo despois, lentamente se escondía detrás das follas e mirando noutra dirección, tal, como o río Tea, correndo en silencio pola ribeira abaixo, aparecendo coa claridade da Vía Láctea, ou Camiño de Santiago de Compostela, como se lle chama na aldea.

Mentres o sono chegaba, a noite se poboaba coas historias e sucesos que comentara o avó: Lendas, aparicións, asombros, escaramuzas de pan e pedra, verbas dos antepasados, e un incansable rumor da memoria que mantivo o autor deste relato. A verdade e que nunca souben si el se calaba cando escoitaba que o mais pequeno dos netos durmía, ou si seguía falando para non deixar a medias as respostas.

E ¿Despois, que?

Tal vez repetise a historia, para si mesmo, ou quizais, para esquecelas, ou tamén, para enriquecelas con novas peripecias. Ninguén o sabe…

Daqueles tempos, non era necesario dicir o que imaxinaba o avó, señor de toda a ciencia.

Cando coa primeira luz da mañá, o cantar dos paxariños espertábame, desgraciadamente xa non estaba aquí. Entón me levantaba, dobraba a mantiña e descalzo, pasaba a horta, pero antes a miña avoa, me daba unha taciña de leite quente con pan, e me preguntaba si durmira ben.

Si lle contaba algún mal sono, nacida das historias do avó, sempre me tranquilizaba: “Non fagas caso, os sonos son así, non teñen firmeza”.

Pensaba entón, que miña avoa aínda que fora unha muller moi sabia, non alcanzaba a do avó, ese que me dicía “recostado debaixo da maceira que era capaz de poñer o universo en movemento apenas dúas verbas”.
Moitos anos pasaron xa, e eu, xa un mozo feito, cheguei a comprender que a avoa tamén cría nos sonos. Outra cousa non podía significar, estando sentada unha noite, ante a porta da casa, ollando para a Lúa, me dixera: “O mundo e tan bonito e teño tanta pena por morrer”.

Non me dixo “medo de morrer”, non, díxome pena de morrer, como si a vida de pesadelos, naqueles momentos case que finais, estivera recibindo a última despedida.

Anos despois, escribindo sobre o avó e a voa, tiven conciencia de que estaba transformando as xentes, debuxando seus rostros con lápiz, sempre cambiante, do esquecemento, corando como quen vai recreando a memoria, a irrealidade sobrenatural da nosa terra, na que decidiran vivir. As mesmas actitudes de espírito que, despois de haber evocado a fascinante e enigmática figura, levaríame a descubrir mais ou menos, un fermoso retrato onde apareceran meus pais: “Estaban os dous de pe, fronte o fotógrafo, mostrando o rostro, e no instante no que u obxectivo os ía fixar un e outro na “viaxe”, que nunca ían a ter, porque o outro día é implacablemente outro día”…

Agora son capaz de ver con claridade quen foron os mestres da vida, os que mais me ensinaron o duro oficio de vivir.

Destes mestres, o primeiro foi, sen dúbida algunha, o avó que non cheguei a coñecer. Logo a avoa. Despois, as xentes que coñecín enganadas pola igrexa, tan cómplice como beneficiaria do poder do Estado, e dos latifundistas vixilantes polas autoridades competentes.

Non teño, pensando ben, mais voz que a que eles tiveron. Perdoen si lles parece pouco isto que para min, e todo. Con este poema, aquí os deixo:
Es meniño na risa, na mirada,
Home na voz,
Nos anhelos.
Todo ten
Cando vas cos teus sonos,
Porque bebes nas augas,
Porque xogas inocentemente.
Amas as estrelas.
Acabaches onte,
Cos primeiros rubores de mozo.
Camiños,
Perdido nos prados.
Sorriso,
Vida
E xogos con bico.
Agora es: “O home – meniño”.

¡Así acaba a vida!

Síguenos: